بهاء الدين محمد بن شيخعلي الشريف اللاهيجي

20

تفسير شريف لاهيجى ( فارسى )

بواسطهء مبالغهء در نفى و ميتواند كه مراد نفى تساوى حسنات با يكديگر و نفى تساوى سيئات با يكديگر باشد زيرا كه حسنات مانند سيئات متفاوتند چنانچه مخفى نيست و تكرار كلمهء لا مؤيد اين معنى است و ظاهر عدم زيادتيست « و فى الحديث : الحسنة التقية و السيئة الاذاعة » ادْفَعْ دفع . كن اى محمد بديهايى را كه از بعضى اعدا نسبت به تو سر مىزند بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ بخصلتى كه آن نيكوتر باشد نظر بخصلتهاى ديگر كه از آنها نيز دفع اساءت آنها توان كرد مثلا دفع اساءت بعفو ميتوان كرد و به چيزى دادن و مدح و ثنا گفتن پس حق ميفرمايد كه دفع اساءت آنها بامرى كه بهتر باشد بكن بعضى گفته‌اند كه جملهء ادْفَعْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ جملهء مستانفه است كه بواسطهء مبالغه ايراد يافته و حاصل كلام اينست كه چون حق تعالى فرموده كه حسنه و سيئه برابر يكديگر نيستند ، سايلى سؤال كرده باشد كه من چه نوع سر كنم ؟ در جواب فرمود : ادْفَعْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ در بن صورت احسن بمعنى حسن است يعنى دفع كن بديها را بصفتى كه آن حسن است فَإِذَا پس چون چنين كنى الَّذِي بَيْنَكَ وَ بَيْنَهُ عَداوَةٌ آن كسى كه ميان تو و ميان او عداوت و دشمنى باشد كَأَنَّهُ وَلِيٌّ حَمِيمٌ گوئيا كه او دوست مهربانست وَ ما يُلَقَّاها و داده نشود اين خصلت حسنه كه بجا آوردن نيكيست بازاى بدى إِلَّا الَّذِينَ صَبَرُوا مگر كسى را كه صبر كرده بر اذيت و آزار وَ ما يُلَقَّاها إِلَّا ذُو حَظٍّ عَظِيمٍ و عطا كرده نشود اين حسنه مگر خداوند نصيب بزرك را در يقين كامل و بعضى گفته‌اند كه مراد از حظ عظيم جنت است بنا بر اين ، آيت وعده خواهد بود مر آن جماعت را ببهشت . در مجمع البيان گفته كه از حضرت صادق عليه السّلام مرويست كه آن حضرت اين آيه را اين چنين تلاوت ميكردند كه و ما يلقاها الا كل ذو حظ عظيم وَ إِمَّا يَنْزَغَنَّكَ مِنَ الشَّيْطانِ و اگر برسد به تو از ابليس پر تلبيس نَزْغٌ وسوسه‌اى فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ پس پناه جواز شر او بخداى تعالى . على بن ابراهيم رحمه اللَّه گفته كه « المخاطبة لرسول اللَّه و المعنى للناس » إِنَّهُ بدرستى كه خداى